Aidat Takip Sistemi + Hazır Dernek Sitesi + 1000 Adet SMS Sadece 229 TL
Kanal 23 Uyduda!
Kanal 23 Canlı İzle
Hadi Önal
Hadi Önal
bilgi@kanal23.com
HÂLET EFENDİ
26 Mart 2017 10:35

 HÂLET EFENDİ

 

Halet Efendi, Sultan İkinci Mahmut devrinin devlet adamlarından biridir. 1760 tarihinde İstanbul’da dünyaya gelen ve asıl adı Mehmet Sait olan bu zat, nüfuz ve iktidarını kötüye kullandığı için 1823 yılında Konya’ya sürülmüş ve orada idam edilmiştir.

Ardından:

Ne kendi eyledi rahat ne halka verdi huzur

Yıkıldı gitti cihandan, dayansın ehl-i kubur” dedirten Hâlet Efendi, gerçekten de beyitte ifade edildiği gibi devlet adamı olarak yaşadığı sürece ne çevresine ve halka huzur vermiş ne de kendisi huzur bulmuştur. Yaşarken bu en büyük özelliğinden dolayı öldükten sonrası için de dayansın kabir ehli dedirtmiştir. Her devirde örneklerine rastlayabileceğimiz bu zatı gelin isterseniz yakından tanıyalım.

 Hâlet Efendi, Şeyhülislâm Şerîf Efendi’nin yanında yetişti. Önce Şeyhülislam Atâullah Efendi’ye, sonra da Rikab-ı Hümayun Kethüdası Mehmet Reşit Efendi'ye mühürdar yamağı oldu. Bu görevde iken Mehmet Raşit Efendi'nin konağında yapılan gece toplantılarında gazeller okuyarak ve tarihi konularda konuşmalar yaparak dikkatleri üzerine çekti. Bir müddet sonra Rumeli valisi Sami Paşa’nın himayesine girmek için Manastır’a gitti. Burada iltifat görmeyince Ohrili mîr-i mîrân Ahmed Paşa’nın hizmetine girdi. Kısa bir süre sonra İstanbul’a döndü ve Galata Mevlevihanesi şeyhi meşhur Şâir Galip Dede’nin dergâhında dervişlik yapmaya başladı. Tercüman Kallimaki vasıtasıyla Fenerli Rumlarla dostluk kurdu. Bu arda yanında çalıştığı Mehmed Râşid Efendi sayesinde Osmanlı Sarayında hâcegânlık rütbesi aldı. Ortaelçi olarak 1803’te Paris’e gönderildi. 1806’ya kadar Paris’te kalan Hâlet Efendi’nin elçiliği sönük geçti. 1807’de İstanbul’a döndü ve Dîvân-ı Hümâyûn Beylîkçiliğine, kısa bir süre sonra da Rikâb-ı Hümâyûn reisliğine getirildi. Bu görevde iken Fransız elçisi Sebastiani’nin ihbarı sonucu İngilizlerle gizli işler çevirdiği ortaya çıktı. Bundan dolayı Kütahya’ya sürüldü. Bir sene sürgünde kaldı.  IV. Mustafa’nın tahta geçmesi ile affedildi. İstanbul'a dönmesini önlenmek için Bağdat'a gönderildi. Bağdat’a gönderilirken kendisine rütbesi dışında bir görev verildi. Görevi, uzun süre devlete kafa tutan Bağdat Valisi Süleyman Paşa'yı makamından indirerek idam ettirmek ve yerine valilik kethüdasını vezirlik rütbesi ile Bağdat valisi olarak oturtmaktı. Halet Efendi, bu görevi Musul’un ileri gelen sülaleleri ve Baban sülalesinin destekleri ile başardı.

II. Mahmut, Halet Efendi’yi Bağdat'ta gereçleştirdiği bu başarısından dolayı 1811 yılında tekrar Rikab-ı Hümayun Kethüdası yaptı ve kendi maiyetine alarak onu gizli yazışmalarla görevlendirdi. 1815'de Halet Efendi, padişahın başkâtibi sıfatını aldı ve büyük bir nüfuz kazandı. Rumların lehine devlet aleyhine bazı yolsuzluklarda bulundu. Fenerli Rumlardan elde ettiği paralarla servetini çoğaltarak yeniçerilere para dağıttı, böylece geleceğini güvence altına almaya çalıştı. Bu arada Mora’da kargaşa çıktı. Hâlet Efendi, Fenerli Rumlardan gördüğü iyilik yüzünden onlara toz kondurmadı. “İhtilâl söylentileri Yanya Valisi Tepedelenli Ali Paşa’nın karıştırıcılığı sonucudur. O adam, o makamda kaldığı sürece halka rahat yüzü yoktur. Yunanistan’ı yatıştırmak, Tepedelenli’nin başını ezmeye bağlıdır”,diyerek Yunan asilerinin hakkından gelebilecek biricik insanın kanına girdi. Ali Paşa’nın öldürülmesi ile Yunan haydutluğu durmadı, tersine daha da gelişti hatta bütün çevreye sıçradı.

Halet Efendi, on üç sene süren ikbal devrinde, gerek halkın gerek padişahın üzerinde nüfuzunu sürdürebilmek için yeniçeri ocağını elinde tutarak, kendisine dayanak yaptı. Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması isteyen Sultan 2. Mahmut’un yüzüne karşı munis ancak ardından ona hep muhalefet etti.  Sultan 2. Mahmut, Mora isyanının çok ileri boyutlara ulaşması üzerine isyanın müsebbibi olarak gördüğü Hâlet Efendi’yi Konya’ya sürmekle kalmadı böylesi karıştırıcı ve kışkırtıcı adamın devlet için zararlı olduğuna kesin kanaat getirdiği için idam ettirdi.

Devrinin ilgi çekici şahsiyetlerinden biri olan Hâlet Efendi, zeki ve hitabeti kuvvetli biri olmanın yanı sıra son derece kindar, muhaliflerini ve menfaatine dokunanları bilhassa makamına rakip gördüklerini asla affetmez, onları uzaklaştırıp ezmedikçe rahat etmezdi. Acımasız, gaddar ve zalim olan Hâlet Efendi, halk arasında korku yaratmak için masum insanları dahi öldürtmekten çekinmez hatta zevk alırdı.

Halet Efendi, aynı zamanda ikiyüzlüydü. Kethüdalık makamına yükselen Moralı Osman Efendi’yi azlettirmiş, rütbesini aldırmış, ekmeğe muhtaç hale getirmişti. Bütün yaptıklarına rağmen, Osman Efendi bayramlaşmak için Hâlet Efendi’ye geldiğinde, kapıda karşılar, kapıya kadar eşlik ederdi. Bu davranışı hakkında soranlara; “Evet ben bu adamı sevmem, elinden her şeyini aldım. Fakat üzerinde bir Osmanlı efendiliği var ki, işte onu alamıyorum” demişti.

            Benzerlerine her devirde rastlayabileceğimiz makam, mevki ve çıkarı uğruna ruhunu şeytana kiralayan; nefsinin tutsağı, doyumsuz, yalancı, riyakâr, kindar; kışkırtıcı, karıştırıcı, zulmü ve zorbalığı varlığının olmazsa olmazı gören çok yüzlü, kahpe sözlü devlet adamı kılıklı münafıkların şerrinden Yüce Allah bizi, ailemizi ve milletimizi korusun.

 

Hadi Önal/25 Mart 2017/ İzmir

                 

BU YAZIYI PAYLAŞIN!
Facebook'ta Paylaş Twitter'da Paylaş Digg'de Paylaş Del.icio.us'ta Paylaş Google'da Paylaş Yahoo'da Paylaş Technorati'de Paylaş
30 Mayıs 2017 17:11
882 kez okundu
15 Mayıs 2017 14:40
754 kez okundu
14 Nisan 2017 11:17
1000 kez okundu
11 Nisan 2017 10:42
764 kez okundu
04 Nisan 2017 13:44
899 kez okundu
26 Mart 2017 10:35
1096 kez okundu
20 Mart 2017 14:27
904 kez okundu
13 Mart 2017 10:58
1029 kez okundu
13 Mart 2017 10:58
655 kez okundu
27 Şubat 2017 11:05
1273 kez okundu
23 Şubat 2017 14:43
1009 kez okundu
İbrahim Taşel - HIRS DENİZİNDE BOĞULMAK
İbrahim Taşel
31 Aralık 2012
YAZARLAR
HAVA DURUMU
ELAZIGELAZIG
ELAZIĞ-ALTINORDU
95 kez görüntülendi
ELAZIĞ-BALIKESİR
1219 kez görüntülendi
ALTINORDU-ELAZIĞ
981 kez görüntülendi
ELAZIĞ-G.ANTEP
1522 kez görüntülendi
133 kez izlendi
ESKİ DOSTLAR
336 kez izlendi
50.YIL ETKİNLİKLERİ
293 kez izlendi
İBRAHİM TAŞEL
503 kez izlendi
Aidat Takip Sistemi + Hazır Dernek Sitesi + 1000 Adet SMS Sadece 229 TL
ÇOK OKUNANLAR